fbpx
Türk Tarihi

Birinci İnönü Savaşı ve Çok Önemli Sonuçları

Birinci İnönü Savaşı, 6 Ocak 1921 tarihinde Bursa ve Uşak taraflarından taaruza geçen Yunan kuvvetleri ile Türk ordusu arasında gerçekleşen savaştır.

Birinci İnönü Savaşı, Ankara Hükümeti’nin Çerkez Ethem’e karşı yürütmüş olduğu harekâtın hemen ardından Yunanlılar tarafından gerçekleştirilmiştir.

Kış döneminin zor şartları altında gerçekleşen Birinci İnönü Savaşı’nın moral açısından Kurtuluş Savaşına çok önemli katkıları olmuştur.

Birinci İnönü Savaşı cephesi

Birinci İnönü Savaşı Nedenleri

Birinci İnönü Savaşı öncesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi, Çerkez Ethem ayaklanmasıyla uğraşmak zorunda kalmış en sonunda Ethem ve adamları Yunanlılara sığınmıştır.

Çerkez Ethem olayı sebebiyle, bir kısım Türk birliklerinin cephelereden alınışını fırsat sayan Yunanlılar, 6 Ocak 1921 sabahı harekete geçtiler. Bu durum karşısında Türk komuta heyeti, teknik bakımından üstün olan Yunanlılarla, İnönü bölgesinden çarpışmayı tasarladı. Birliklerin o bölgede toplanması kararlaştırıldı.

Anadolu’daki bu kargaşadan yararlanmak isteyen Yunan ordusu, Bursa ve Uşak üzerinden harekete geçmiş ve iki ordu Eskişehir-İnönü taraflarında karşılaşmışlardır.

Yunanistan İnönü Savaşı ile istedikleri, İtilaf devletlerinin gözüne girmek ve Türklere Sevr Antlaşmasını imzalatıp, Milli Mücadeleyi sona erdirmek istemiştir.

İngilizler’den destek alan Yunanlılar kısa süre içinde Ankara’yı ele geçirmek ve Anadolu hareketini tamamen bitirmeyi düşünmektedirler.

Birinci İnönü Savaşı

Birinci İnönü Savaşı Komutanı Kimdir?

Kurtuluş Savaşının başında Batı Cephesini Ali Fuat Paşa komuta etmektedir. Ali Fuat Paşa’nın, İnönü Savaşından önce Gediz Savaşını kaybetmesi üzerine Batı Cephesi Komutanlığına, İsmet İnönü atanmıştır.

İnönü Savaşlarının komutanlığını İsmet Paşa yapacaktır. Gediz Savaşı’ndan doğan sıkıntı cephede böyle bir değişikliği gerekli kılmıştır. Ali Fuat Paşa’nın cephedeki etkinliği, Gediz Savaşı sonunda sarsılmıştır.

Batı Cephesinin Güney Kısmına Refet Paşa Komutanlık Yapmıştır. Batı Cephesi , Kurtuluş Savaşında İkiye Ayrılmış ve Önemli Kısımları Batı Cephesi Olarak İsimlendirilmiş ve İsmet Paşa’nın Komutasına Bırakılmıştır.
Ali Fuat Paşa , Moskova’ya Türk Büyükelçiliğe Atanmıştır.

Birini İnönü Savaşı Tarihi

Birinci İnönü Savaşı 6 Ocak 1921 – 11 Ocak 1921 tarihleri arasında Türk ve Yunan kuvvetleri arasında gerçekleşmiştir. Türk ordusunu Çerkes Ethem kuvvetleriyle meşgul olduğu bir zamanda zorda bırakmak için harekâta başlanmıştır.

Düzenli orduya katılmak istemeyen ve isyan eden Çerkez Ethem kuvvetlerine karşı, İsmet İnönü harekât başlatmış ve mücadeleyi kazanmıştır.

Çerkez Ethem kuvvetlerinin yenilmesi ve Yunan ordusuna kaçması sonucu, Yunan birlikleri 6 Ocak 1921 tarihinde Bursa üzerinden saldırıya geçti.

Birinci İnönü Savaşında en önemli konu, Gediz tarafında bulunan birliklerinin Çerkes Ethem birliklerini takip etmesi, buna karşın Ankara’dan gönderilecek olan birliklerin hızlı şekilde İnönü mevzilerine ulaşmalarını sağlanmasıydı.

Gediz bölgesinde, Ethem birliklerine karşı iki tümen ayrılmışken, Bursa-Eskişehir cephesinde, Yunan birliklerinin ilerlemesini engellemek için bir tümen (24. Tümen)  bırakılmıştır. 24. Tümen oyalama görevini Bursa- Eskişehir cephesinde başarı ile sürdürmüş ve Türk ordusuna gerekli zamanı kazandırmıştır.

Yunan saldırısı 6 Ocak’ta başlamış ve üç gün sonra İnönü mevzilerine ulaşmışlardır. Şiddetli çarpışmaların yaşandığı İnönü mevzilerini 24. tümen ile Gediz ve Ankara’dan gelen tümenler savunmaya çalışmışlardır.

Türk ordusunun, Çerkes Ethem’le uğraşmasını fırsat bilen Yunan ordusu ilk defa Kuvayı Milliye birlikleri yerine karşısında düzenli ve eğitimli Türk ordusunu karşısında hiç beklemediği bir savunma ile karşılaşmıştır.

Türk ordusunun etkili savunması karşısında geri çekilmek zorunda kalan Yunan ordusu, Türk birliklerinin yorgun olması sebebi ile takip edilememiştir. Yunan kuvvetleri sayı ve donanım bakımdan üstün olmasına karşın çekilmek durumunda kalmışlardır.

Akşehir batı cephesi

Birinci İnönü Savaşının Önemi

  • Türk pilotları düşman safları üzerine inerek düşman mevzilerine makineli tüfek ateşi açmışlardır.
  • Komuta heyetinin kararlı duruşu karşısında düşman, azim ve kararını kaybetmiş ve eski yerlerine çekilmek zorunda kalmıştır.
  • Düzenli birliklerin ilk savunma savaşı olan bu mücadelenin zaferle bitmesi, daha sonra kazanılacak olan zaferlerin ilk habercisi oldu.
  • Türk milletinin, kendine olan güvenini oldukça arttı.
  • Çerkez Ethem Ayaklanması ve Yunan ileri harekatı karşısında çok zor durumda kalan Ankara Hükümetini de rahat bir nefes almasına neden oldu.

Birinci İnönü Savaşının Sonuçları Nelerdir?

Yunanlıların çok üstün kuvvetlerle İnönü mevzilerine karşı giriştikleri bu saldırı, çetin Türk direnişi karşısında kırıldı ve düşman geri çekilmek zorunda kaldı. Türk ordusunun göstermiş olduğu bu başarının ulusal ve uluslararası açıdan sonuçları olmuştur.

Birinci İnönü Savaşının Ulusal Sonuçları Nelerdir?

Yunan kuvvetlerinin geri çekilmesi ve Türk ordusunun üstün gelmesi açısından, Birinci İnönü Zaferi’nin ulusal sonuçlarına bakacak olursak öncelikle şu sonuçlar alınmıştır:

  • Milli Mücadele azmini kamçılamıştır, moral vermiştir.
  • Düzenli ordunun Batı Cephesindeki ilk zaferi olması açısından çok önemlidir.
  • Orduya olan güven artmış ve bundan sonra oluşumuna hız verilmiştir.
  • Yurdun her tarafından orduya bağışlar ve yardımlar yapılmaya başlanmıştır.
  • TBMM Hükümeti’nin itibarı ve otoritesi güçlenmiştir.
  • 15 Mayıs 1919’dan itibaren ilk defa Türkler Yunan saldırısını İnönü’de durdurmuştur.
  • Çerkes Ethem kuvvetlerinin isyanı bastırılmıştır.
  • Milli Mücadele’de iç isyanlar arzu edildiği şekliyle sonuçlandırılmıştır.
  • Kuvayı Milliye dönemi kapanmış ve Kurtuluş Savaşının düzenli ordu ile devam edebileceği anlaşılmıştır.
  • Birinci İnönü Muharebesi askeri firarilerin önlenmesi için gerekli bir başarı olmuştur.
  • Batı Cephesi Komutanı Albay İsmet İnönü Tuğgeneralliğe yükseltilmiştir.
  • 20 Ocak 1921’de ilk Anayasa (Teşkilatı Esasiye) yürürlüğe girmiştir.
  • İstiklal Marşı 12 Mart 1921’de kabul edilmiştir.

Birinci İnönü Savaşınının Uluslararası Sonuçları Nelerdir?

  • Batı dünyası Birinci İnönü Savaşları sonunda Ankara Hükümeti’ni eskisine göre daha fazla dikkate almışlardır.
  • Yunanlılar bu savaş sonunda büyük şakınlık yaşamış ve İtilaf Devletleri ile arasında anlaşmazlıklar artmaya başlamıştır.
  • İtilaf devletleri Sevr Antlaşmasını yumuşatmak için Londra’da konferans düzenlemeye karar verdiler. Londra Konferansı ile Ankara Hükümeti’nin varlığı resmen tanınmış oldu.
  • Rusya ile dostluk anlaşması yapmak için Moskova’da yapılan görüşmeler, İnönü zaferinin ardından gerçekleşti.
  • 16 Mart 1921’de imzalanan Moskova Dostluk Antlaşması ile Sovyetler Birliği ile sınırlar belirlenmiş oldu. Rusya’nın, Türkiye’ye para ve savaş malzemesi yardımı yapması kararlaştırıldı.
  • Afganistan ile 1 Mart 1921’de imzalanan Türk-Afgan Dostluk Antlaşması imzalandı.
  • Ankara Hükümeti’nin meşruluğu ispatlanmış oldu.
İnönü Savaşı Dış Siyasette Üç Önemli Olumlu Gelişmeye Yol Açmıştır.

İnönü Meydan Muharebesi’nde Batı Cephesi birliklerinin uğurlu ve üstün komutanız altında kazandıkları kesin zaferden dolayı size ve kahraman ordumuzun bütün komutanlarıyla subay ve erlerine Büyük Millet Meclisinin en içten tebriklerini sunar ve bu zaferin, kutsal topraklarımızı düşman istilasından tamamen kurtaracak olan kesin zafere hayırlı bir başlangıç olmasını Allah’tan temenni ederim. Bu tebriklerimin ordunun bütün er ve subaylarına tebliğini rica ederim M. Kemal Atatürk

Türk Tarihi Hakkında Daha Fazla Bilgi Almak İçin Hemen Ziyaret Et:derliyo.com/turk-tarihi/
Yararlandığım Kaynaklar:

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Instagram Hesabımı Takip Et, Yeni İçerikleri Kaçırma