fbpx
Osmanlı Tarihi

6 Maddede Senedi İttifak Hakkında Tüm Detaylar

Osmanlı Devleti kuruluşundan itibaren merkezi otorite tarafından idare edilmiştir. 16. yüzyıldan sonra merkezi otoritenin zayıflaması  merkez ile eyaletler arasında çatışmalara yol açmıştır.

Bu durumu düzeltmek ve merkezi otoriteyi korumak için II. Mahmud döneminde ilk defa padişah yetkilerini kısıtlayan ufak bir anayasal düzene girildiğini görüyoruz.

Senedi İttifak Osmanlı tarihinde padişahın yetkilerine kısıtlama getiren sözleşme olarak tarihteki yerini almıştır.

Senedi İttifak Nedir?

Senedi İttifak Osmanlı iktidarı ile Anadolu ve Rumeli Âyanları arasında 7 Ekim 1808 senesinde imzalanan Bağdaşma Belgesidir. Yerel düzeyde merkeze karşı güçlenen Âyanların yetkilerini kontrol altına almak amacıyla düzenlenen bir sözleşmedir.

Osmanlı Devletinde Âyan Ne Anlama Gelmektedir?

Osmanlı Merkezi yönetimine göre Âyan “İşinin ehli dürüst hali vakti yerinde sözü dinlenen” anlamına gelmektedir. Zaman içinde merkezin otoritesi zayıflayınca güçlenen Âyanlar belli yetkilerini miras yoluyla devir edebilmişlerdir. Bulundukları bölgede Osmanlı Devleti adına asker ve vergi toplama görevlerini yerine getirmektedirler.

ayan ne demek

Senedi İttifak Tarihi

7 Ekim 1808 tarihinde Osmanlı hükümeti ve Âyanlar arasında İstanbulda imzalanan bir belgedir Senedi İttifak. Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa tarafından İstanbul’a çağırılan Âyanlar karşılıklı olarak bağdaşma belgesini imza altına alırlar.

sadrazam alemdar mustafa paşa

Senedi İttifak Maddeleri Nelerdir?


  • Âyanlar Padişahın devletin temeli olduğunu kabul etmişler ve her zaman Padişahın yanında olacaklarını bildirmişlerdir.
  • Âyanlar tarafından toplanan askerlerin devlet adına kayıt edilmesi kabul edilmiştir.
  • Âyanlar hazinenin korunmasına yardım edip elde edilen gelirin muhafaza edilmesini kabul etmişlerdir.
  • Âyanlar Sadrazamdan gelen her türlü emiri Padişahtan geldiğini kabul ederek hareket edeceklerdir. Ama Sadrazamdan kanuna aykırı bir emir gelirse o emri uygulamama hakkına sahip olacaklardır.
  • Âyanlar bu imzalanan Senedi İttifaka bağlı kalacaklardır. Bu antlaşmayı ihlal eden bir Âyan olursa diğer Âyanlar tarafından engellenecektir.
  • İstanbul’da Yeniçeri ocağında eğer bir hareketlenme olursa en kısa zamanda Âyanlar ayaklanmayı bastırmak için hareket edeceklerdir.
  • Padişahın Âyanların yönetimi altındaki halkı adaletli şekilde vergilendirmesi ve bunun aşırıya kaçmadan yapılmasını kabul etmişlerdir.

Senedi İttifak Önemi

Osmanlı Devletinde Padişah ve Âyanlar arasında ilk defa karşılıklı yapılması bakımından önemli bir belgedir. O dönem için önemli maddeleri olan bu sözleşme aslında tam anlamıyla bir anayasal sürece geçmek için imza altına alınmamıştır. Anayasal bir belge olarak tarihteki yerini almıştır. Bu senedin diğer bir özelliği ise her yeni gelen sadrazamın belgeyi imzalamak durumunda olması bunun kalıcı olmadığınıda gösterir bizlere. Ordu reformuna ilişkin herhangi bir madde içermemektedir aynı zamanda. Sadrazam Alemdar Paşa’nın ölümünden sonra bir daha imza altına alınmamıştır. Ölü doğan bir antlaşma olarak kalmıştır.

Senedi İttifak Hangi Padişah Döneminde İmzalanmıştır?

II. Mahmud Osmanlı tahtına çıktığı dönemde yirmi üç yaşındadır. İyi bir eğitim almış olan II. Mahmud saray ve sarayın dışında olanlar hakkında bilgi sahibi olan bir padişahtır. Tahta ilk çıktığı zaman güçlü olmayan padişahın yanında Alemdar Mustafa Paşa vardır. Tahta çıkmasını Sadrazama borçludur. Devletin içinde bulunduğu sıkıntıların analizini o yıllarda iyi gözlemlemiştir. Güçlü bir iktidara sahip olmanın yolunun kuvvetli ve iyi eğitim alan bir ordu sayesinde olabileceğini bilmektedir. Rusların ünlü hükümdarı Petro ile karşılaştırılmıştır.

sultan mahmud

Senedi İttifak Padişahın Yetkilerini Kısıtlamış mıdır?

İttifaka Sultan Mahmud’un İmza atmadığını düşünürsek Padişahın yetkilerinin kısıtlandığını söyleyemeyiz. Osmanlı Devletinde mutlak iktidarı elinde tutan padişahların son döneme kadar bu yetkilerini paylaşmadıklarını biliyoruz. Sultan Mahmud’tan sonra bir daha uygulanmayan bu antlaşmanın yetki kısıtlaması olmadığı görülmektedir.

Senedi İttifakın Sonuçları Nelerdir?

O dönemki şartlara bakınca imza altına alınan belgenin günümüze olumlu bir etkisi olmamıştır. Anayasa ve Demokrasi adına toplumda bir bilinçlenmenin meydana gelmediği gözükmektedir. Sadrazamın baskıları sonucu oluşan bir belge olması sonucu ileride gündemde kalmamıştır. Tarafların o günkü şartları kendi lehine çevirmek için karşılıklı imza altına alınmış bir bağdaşma olarak kalmıştır.

Osmanlı Tarihi hakkında daha fazla detaya ulaşmak için hemen tıkla: derliyo.com/osmanli-tarihi/

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı